YETİŞTİRİCİLİK

ET IRKI DAMIZLIK BÜYÜKBAŞ YETİŞTİRİCİLİĞİ (ANGUS-ŞOROLE)
Doğumu yaklaşan angus ve şorole gebe hayvanlar annenin yavru ile rahat ilgilenebilmeleri için doğum bölümüne alınır ve doğumu takip edilir. Doğumu takiben buzağının dış ortamda karşılaşabileceği mikroplara karşı vücut direncini arttırmak amacıyla koruyucu aşılamaları ve göbek kordonu dezenfeksiyonu yapılıp annenin yavru ile ilgilenmesi, onu kurutup emzirmesi izlenir. Et ırkı buzağılarda ilk 7 gün annenin memelerinin dengeli olarak ve yavrunun tokluğu mutlaka kontrol edilmelidir. Anne ve yavru üçüncü gün yeni buzağılı anne ve yavruların olduğu bölmeye alınarak sabah-akşam annelerin ve yavruların iştah ve genel sağlık durumları kontrol edilir. Yavrular bir ayını doldurduğunda sabahları annelerinden ayrılır ve onlara yonca-yem verilir. Akşamları ise tekrar annelerinin yanına geçirilip sabaha kadar annelerini emmelerine izin verilir. Yavruların sütten kesilmesi bütün ırklarda yavrunun gelişimini belirler. Sütten kesilme yavru için önemli bir stres faktörü olduğundan, hedef sağlıklı nesiller yetiştirmekse bu stresin en aza indirilmesi gerekmektedir. Bu nedenle et ırkı buzağılarının sütten kesilmesinde 3 basamaklı bir yöntem uygulanır. Sütten kesim zamanı gelen buzağılar sabah ve akşam annelerine emzirilip, gündüz ve gece kaliteli ot ve yem verilerek kalacakları bölmeye alıştırılırlar. Daha sonra emzirme tek öğüne düşürülür. Son olarak da emzirme gün aşırıya düşürülerek buzağının ve annesininstressiz olarak sütten kesimi sağlanır. Sütten kesilen buzağılar dişi ve erkek olarak ayrı bölmelere alınır. Dişiler 16-18 ay arası veya en az 360 kg. ağırlığa ulaştığında suni tohumlama yöntemiyle tohumlanarak gebe döve bölmelerinde doğumlarını beklerler. Erkekler ise kesime kadar erkek besleme bölmelerine geçirilir.
KOMBİNE VE SÜTÇÜ DAMIZLIK BÜYÜKBAŞ YETİŞTİRİCİLİĞİ
Doğumu yaklaşan anne adayları uygun doğum bölmelerine alınıp gerektiğinde yardım edilerek doğumu gerçekleştirilir. Buzağı dünyaya geldiğinde koruyucu aşı ve göbek dezenfeksiyonu yapıldıktan sonra annenin yavruyu yalayıp kurutması ve buzağının süt emmek üzere ayaklarının üzerine kalmasına kadar annesi ile bırakılır. Süt emmek üzere hazır duruma gelen buzağı kendisi için özel hazırlanmış bölümlere annesinin sağılan kolostrum emzikli biberonla yavruya verilir. Bu uygulama yavrunun sağlıklı kolostrum alabilmesi için altı saat sonra tekrarlanır. Süt ırkı buzağılar anne-yavru beraberliği şanssız gibi görülse de buzağının sağlığı ve annesinde sağlıklı süt verilmesi için bu uygulama zorunludur. Buzağılar öncelikle 7 gün annesinin sütü ile beslenir. Daha sonra diğer buzağılar ile beraber sağımdan sağıma yine süt ile beslenmeye devam eder. Rani Çiftliği’nde yavruların beslenmesinde mama, süttozu v.b. hiçbir yapay ürün kullanılmaz. Yavrular sütten kesilinceye kadar gerçek sütle beslenirler. Bu gruptaki buzağıların sütten kesimi 2-3 ay arasında gerçekleşir. Buzağıların önüne bir haftalıktan sonra az miktarda su yem ve kuru yonca konur. Tüketmeye başladığında miktar kontrollü bir şekilde arttırılır. Buzağının gelişimine bağlı olarak 1,5 ya da 2 aylıkken yediği yemle orantılı olarak emdiği süt azaltılarak tek öğün ve gün aşırıya düşürülerek sütten kesilir. 5-6 aylık olunca dişi erkek ayrımı yapılarak, dişiler genç düve grubuna, erkekler ise kesime kadar erkek besleme bölümüne geçirilirler. Dişiler 16-18 ayık yaşta ya da 420 kg. olduğunda suni tohumlama yöntemi ile gebeleştirilerek doğumlarını beklemek üzere gebe düve bölmelerine geçirilirler.

Mandaların ise doğumun ardından malakların koruyucu uygulamaları yapılır ve 10-14 gün anneleri ile kalırlar. 15 gün sonunda malaklar annelerinin görebileceği bölmelere geçirilerek günde 2 kez tek meme malağa ayrılmak suretiyle sağım makineleri ile sağılır. Anneden ayrı olduğu süre boyunca malağa kaliteli serbest yonca ve yem verilir. Malaklar 6 ay boyunca annelerini emerler. Mandaların sağım süresi kısa (180 gün) genç düvelerin gebeleşme yaşı geç (24 ay) ve gebelik süreleri uzun (10 ay) olmasına karşın bağışıklık sistemlerinin güçlü sütünden elde edilen ürünlerin kalitesi açısından bizce bakılması ve yaşatılmaya teşvik edilmesi gereken hayvan ırklarındandır.
SÜT IRKI DAMIZLIK KÜÇÜKBAŞ YETİŞTİRİCİLİĞİ (SAENEN, KİLİS)
Anaç keçilerin doğumu yaklaştığında tek bölmeye alınarak doğumu gerçekleştikten sonra oğlaklara da aynı buzağılardaki gibi koruyucu aşıları ve göbek dezenfeksiyonu yapılır. Annenin memeleri dezenfekte edilir. Memeden gelen süt kontrol edilip ilk akan sütler ayrı bir kaba alınır. Oğlağın ondan sonra emmesi sağlanır. 7-10 gün süreyle anne ve yavru beraber bırakılır.bu süre sonunda sabah oğlaklar ayrılıp serbest yonca ve otomatik yemliklerde yem verilir.akşam sağımından sonra anneler ve yavrular sabaha kadar beraber bırakılır. Oğlak 1 aylık olduğunda sabah-akşam sağımdan sonra yavrular emzirilip ayrılırlar. Emzirme sırasında yavruların doğumundan emin olmak için oğlaklara tokluk kontrolü yapılır. Oğlaklarda sütten kesme 2-3 aylıkken yapılır. Önce tek öğün sonra gün aşırı sistemi uygulanarak sütten kesme işlemi gerçekleştirilir. Sütten kesimi takiben hemen oğlaklar dişi ve erkek olarak ayrılıp kendi bölümlerine alınır. Rani Çiftliği’nde dişi yavrular, 1,5 yaşını doldurmadan gebeleştirilmezler. Bu hayvanlar süt ırkı keçilerdir ve ikizlik oranı çok yüksektir. Genç dişiler gelişimlerini tamamlamadan gebeleştirildiği takdirde hem ikizlik oranı azalmakta hem de alınacak olan süt miktarı ve süresi kısalmaktadır. Keçiler 270 gün sağılabilmektedir ve ikiz yavru oranları çok yüksektir. Dişi oğlaklar en erken 1,5 yaşında doğal aşımla tohumlanarak doğumunu beklemek üzere gebe bölmelerine geçerler, erkekler ise 1 yaşını geçince kondisyonlarına göre besi ve tekelik olmak üzere gruplanıp ayrılır.
BESİ AMAÇLI ERKEK YETİŞTİRİCİLİĞİ
Rani Çiftliği’nde doğan erkek yavrular otellerde tüketilmek üzere besi danası olarak beslemeye alınır. Besi bitişi otellerdeki tüketime göre belirlenir. Angus ve şoroleler hariç diğer ırklar 18-22 ay arası haftalık kesimler şeklinde taze olarak kesilir. Haftada 1 ya da 2 kez kesilecek besi danaları belediye mezbahanesinde kesilerek karkas olarak alınır. Karkas ağırlıkları 400-500 kg. arasındadır. Besi için yetiştirilen erkeklere serbest olarak bakılmaktadır. Hiçbir zaman besi son dönem de olsa hayvanlar bağlanmaz ve kapatılmaz.

Keçilerde ve mandalarda doğal aşım yapıldığından bu ırkların doğan yavrularından teke ve doğa adayları seçilip damızlık olarak beslenirler. Geriye kalanlar ise besi amaçlı yemlenirler. Erkek keçilerde karkas ağırlığı ortalama 38-40 kg., manda erkeklerde ise 260-285 kg. arasındadır.